Rynek Starego Miasta - strona Dekerta

Rynek Starego Miasta
strona Barssa

Rynek 2, hip. 69 - kamienica Bornbachowska

Kamienica narożna ul. Celnej. Dom wzmiankowany w 1449 roku drewniany, który Mikołaj Bombach (Burbach, Borenbach, Borumbach), złotnik, sprzedał swemu synowi Jerzemu. W posiadaniu tej rodziny prawie do połowy XVII wieku.
W XVI w. parokrotnie przebudowywana, zapewne najpierw dodano tylny trakt, następnie podzielono i sklepiono piwnice frontowe oraz powiększono zabudowania tylne (zob. ul. Brzozowa nr 5). Spalona w 1607, odbudowana przez Jerzego Bombacha. W 1626 r. występuje jako czterokondygnacjowa, trzytraktowa, z wąską sienią pośrodku, trzyosiową fasadą i wykuszem przy elewacji bocznej.
Następni właściciele m.in: druga połowa. XVII wieku; Jabska, Podgórski, 1704-43 Winklerowie, przed 1752 Maciej Grabowski, podskarbi wielki koronny, 1752-73 jezuici litewscy, przez których gruntownie przebudowana na konwikt, w związku z czym nazywana „klasztorkiem" (mylnie uważana za dom Piotra Skargi, którego uczczono przed 1918 tablicą nad portalem, nie zachowaną do dziś). Wówczas nadbudowana i ujednolicona elewacja boczna, zwieńczona trójkątnym szczytem nad oknami nowej klatki schodowej usytuowanej w trakcie drugim. Następnie w posiadaniu m.in. rodziny Barssów (Pawła, sekretarza królewskiego i Franciszka, palestranta), po 1821-65 Tomasza Langneraijego sukcesorów, 1876-8 Drożdżyńskich (Drożdżewskich), 1887-1915 Stanisława Kurczyńskiego.
Podczas remontu fasady 1928 polichromię wyk. Leonard Pękalski; wówczas własność Policyjnego Domu Zdrowia, następnie od 1930 Stowarzyszenia Polski Dom Zdrowia.

Po zniszczeniach 1944 zachowane piwnice, fragment ściany od strony kamienicy nr 4 i węgary portalu głównego. Odbudowana w latach 1951-3 wg proj. Anny Boye-Guerquin, z odtworzeniem bryły i obu bezstylowych elewacji oraz nowo projektowanymi wnętrzami (z zachowaniem dawnego układu przyziemia) i elewacją tylną. Czterokondygnacjowa, trzytraktowa. Piwnice w większości gotyckie wiek XV i XVI, ze schodami na rynek, okienkiem na ul. Celną w tylnym trakcie i wnękami w ścianie od nr 4; w pomieszczeniu narożnym ściany zewnętrzne i sklepienia nowożytne, zapewne 1626 r.

Dekoracja sgraffitowa wykonana w 1953 r. przez Hannę i Jacka Żuławskich. m.i. nad oknami II p. głowa Piotra Skargi. W elewacji bocznej (łączącej się z elewacją boczną kamienicy ul. Brzozowa nr 5) przy narożniku na I piętrze zrekonstruowany wykusz wsparty na dwóch kamiennych kroksztynach, pokryty geometrycznym sgraffitem.

Rynek 2 - widok od strony ul. Celnej

Staromiejski Dom Kultury - tel. 22 831 23 75

Rynek 4, hip. 68 - kamienica Czempińska

Rynek 4, numer hip. 68, kamienica Czempińska (Strubiczowska, Hamiszowska, Koślińska). 1448 wzmiankowany dom drewniany Burharda. Kamienica wzniesiona przed 1467, kiedy Mikołaj Dzycze odstąpił ją Jerzemu Bombachowi; zapewne jednotraktowa. Następnie własność Anny Rossomak, po niej przez ćwierć wieku w posiadaniu Stanisława Kropki (Crupka, Cropka); w 1514 sprzedana Mikołajowi Cziczkowi, kuśnierzowi. Zapewne przez nich przebudowana i rozbudowana w głąb, na początku XVI wieku, jednocześnie wzniesiona dwupiętrowa, jednotraktowa oficyna gospodarcza w głębi podwórza.
W drugiej połowie XVI wieku należała do kupców: Michała Hamisza, Melchiora Walbacha, żupnika królewskiego, Andrzeja Kośli, Jana Tregiera i od 1590 Jana Strubicza. W tym czasie zabudowa tylna rozszerzona za mur obronny (zob. ul. Brzozowa nr 7), zapewne również przebudowana kamienica rynkowa.Od 1604 własność Henryka Plumhoffa, przez którego gruntownie przebudowana (nie zachowany napis na kamiennej futrynie okna); wówczas trzypiętrowa, dwuosiowa, z trzema sklepionymi pomieszczeniami na parterze; przebudowane piwnice połączone z oficyną korytarzykiem pod podwórzem (jedyne takie rozwiązanie w Warszawie); na podwórzu stajnia. W połowie XVII w. ponownie w posiadaniu Strubiczów, 1659-61 mieściła aptekę.
Przed 1743 r. kamienica została nadbudowana do 4 pięter. W latach 1743-60 należała do pisarza skarbowego Jakuba Szubalskiego. W 1720 nabył ją lekarz Jan Czempiński, w którego mieszkaniu odbywały się wieczory literacko-muzyczne. Jednym z bywalców tych wieczorów był ksiądz Franciszek Bohomolec (1720-1784, komediopisarz, publicysta, wydawca i załozyciel "Monitora". W 1928 kamienica została ozdobiona polichromią Z. Ślendzińskiego.

W 1944 dom całkowicie spalony i zburzony- zachiwał się portal z XVII w.
W latach 1952-1953 dom został odbudowany wg. projektu Stanisława Kamińskiego.

Elewację ozdabia sgraffito Grzegorza Wadowickiego i Krystyny Kozłowskiej
- jest to ilustracja staromiejskiej legendy o Szewczyku i bazyliszku.

firma - Boris Kudlička with partners - pracownia projektowa - tel. 22 254 68 88

Rynek 6, hip. 67 - kamienica Gizińska

Wzniesiona w latach 1448-55 dla dzieci Haberkowych przez Piotra Kalpetera, tenże właścicielem 1455-72. Na początku XVI wieku własność Staniczyków (Stańczyków), od 1542 prawie przez całe stulecie Gizów. Prawdopodobnie przez obie rodziny przebudowywana. Kamienica gotycka dwutraktowa. Spalona w 1607, odbudowana w 1610 przez Jana Gizę (odbudowa upamiętniona tablicą na fasadzie, niezachowaną). Od 1655 własność Marcina Martensa, stolarza (wdowa po nim wzmiankowana 1705). W. XVIII własność Giclerów, następnie 1784-1826 Józefa Michała Łukaszewicza, kupca, ostatniego prezydenta Starej Warszawy; wówczas, 1790, trzypiętrowa, z latarnią na dachu i dwupiętrowym gankiem w podwórzu.
W. XIX i XX częste zmiany właścicieli: m.i. 1837-44 Wincenty Moritz, 1844-52 Jan Grabski, ok. 1865-70 Kubalscy, 1873-1915 Stanisław Kulewski; wówczas zapewne nadbudowana do pięciu kondygnacji, a fasada ujednolicona z fasadą kamienicy nr 4 (której właścicielami Kulewscy już od 1827).
Remontowana 1918 (wtedy odkryto tablicę z datą 1610). Podczas remontu fasady 1928 odsłonięte częściowo zachowany portal główny, zmieniono, po lewej stronie parteru, otwór drzwiowy na okienny, polichromię wyk. Ludomir Ślendzinski. Ok. 1930 w posiadaniu Heleny Światopełk - Czetwertyńskiej.
Po zniszczeniach 1944 zachowane piwnice i część węgarów portalu. Odbudowana 1952-3 wg proj. Teodora Burszego i Stanisława Kaminskiego, z nawiązaniem do fasady sprzed 1944 r. (nie zrekonstruowano napisów). Układ parteru zmieniony, salon "Desy" projektowany w 1952 r. przez Barbarę Brukalską.

Rynek 8, hip. 66 - kamienica Ellebrantowska

Rynek nr 8, hip. 66, kamienica Ellebrantowska (Baryczkowska). Ślady wczesnej zabudowy działki (pod piwnicą tylnego traktu znaleziono resztki domu drewnianego z XIV w.). 1448 wzmiankowany dom drewniany Kaspra Wilka, wójta; przed 1461 należał do Galhora. Kamienica wzniesiona w drugiej połowie XV w. jako jednotraktowa (obecne dwa przednie trakty). Na początku w. XVI w posiadaniu Mikołaja Baryczki, przez którego ok. 1508 rozbudowana (1509 rozliczenie za ścianę sąsiednią ze Stańczykiem, właścicielem kamienicy nr 6); wówczas dodany tylny trakt z przechodem na podwórze i parterowym sklepem tylnym.
Następni właściciele m.in.: Rolowie, od 1548 Mikołaj Fukier, od 1562 Maciej Ellebrant (Hillebrant), złotnik, ożeniony z Baryczkówną; w tym czasie przebudowana, 1601 dwupiętrowa, ze sklepem i warsztatem złotniczym na parterze oraz wielką kuchnią na pierwszym piętrze. Od 1602 w posiadaniu Stanisława Zaleskiego, złotnika. Spalona w 1607, odbudowana przez ówczesnego właściciela Jerzego Szymonowicza, kornecistę królewskiego (ożenionego z wdową po Stanisławie Zaleskim), jako dwupiętrowa, trzyosiowa, trzytraktowa z trzema sklepionymi pomieszczeniami na parterze i „salą" na górze.
Remontowana ok. 1695 przez kolejnego właściciela Gabriela Maxutowicza, kupca. 1699 własność Augustynowiczów. W. XVIII w posiadaniu m.in. Jaszkiewiczów, Przedborskich, Englów.
Przebudowana w początkach w. XIX przez kolejnych właścicieli Tokarskich: nadbudowana o jedną kondygnację, otrzymała latarnię.
Następnie w posiadaniu m.in.: po 1833 Pechników, po 1855 Łętowskich, 1879-88 Balbiny i Władysława Ottów, po 1888 Karpińskich, 1916 Franciszka Radziwiłła, od 1920 Heleny Światopełk-Czetwertyńskiej. 1928 remont fasady, wówczas m.in. zrekonstruowano lewy portal w przyziemiu, a polichromię wykonał Tadeusz Gronowski.

Po zniszczeniach 1944 zachowane: piwnice, częściowo portal główny, fragmenty ścian przyziemia, na których 1949 odkryte: w sieni wnęka gotycka z nieczytelnymi resztkami malowideł, w sklepie tylnym wnęki z malowidłami przedstawiającymi św. Katarzynę i pochód kopijników (zinwentaryzowane, nie zachowane), przesłonięte sklepieniem z drugiej połowy XVI wieku; fragmenty te częściowo rozebrane przed 1952. Kamienica odbudowana 1952-53 wg proj. Jana Idzikowskiego z odtworzeniem wyglądu fasady sprzed 1944 (jedynie otwór drzwiowy do piwnicy zmieniono na okno), zachowującego elementy przebudów w. XVII i XIX, z nowo projektowaną elewacją tylną i wnętrzami (zrekonstruowano wnękę w sieni). - Czterokondygnacjowa, trzytraktowa. Sgraffito wyk. w 1953 przez Jana Seweryna Sokołowskiego, Zofię Kowalską i Jacka Sempolińskiego. Dach z latarnią w formie murku attykowego i dwiema wystawkami.

sklep - pamiątki - dawna Galeria Metal

Rynek 10, hip. 65 - kamienica Troperowska

Prawdopodobnie jedna z najstarszych kamienic na Rynku Starego Miasta (zachowane fragmenty murów gotyckich z XIV i XV w. Pierwsi znani właściciele bracia Wilkowie vel Zarębowie, wójtowie warszawscy: 1459 Jan (Hanuś), od 1461 Kasper, przez których zapewne wzniesiona przed 1464 (data pierwszej wzmianki); wówczas prawdopodobnie jednotraktowa.
1515 własność Wawrzyńca Crosso (Laurentius Crossen), krawca, potem Stanisława Landekera, w pocątkach XVI w. Jerzego Bornbacha. W tym czasie zapewne rozbudowana o trakt tylny. Za podwórzem wzniesiona 1531 murowana oficyna mieszkalna, oparta o mur obronny (zob. ul. Brzozowa nr 13).
W końcu w. XVI zapewne ponownie przebudowana (sklepienia przedniego traktu piwnic wraz ze ścianami działowymi). Spalona 1607, odbudowana przez ówczesnego właściciela Andrzeja Tropera, jako jednopiętrowa, trzyosiowa.
Od początku wieku XVII własność Baryczków, m.in. Stanisława ,Mł., rajcy, wójta, sekretarzai owiesnego królewskiego, następnie Świdzińskich (m.in. przed pół. w. XVIII Jana, wojewody bracławskiego) i od 1754 ich spadkobierców.
Gruntownie przekształcona 1769 przez kolejnego właściciela Andrzeja Byczkowskiego, być może wg proj. Efraima Szregera, z nadbudową o dwie kondygnacje i nową fasadą. W. XIX i XX częste zmiany właścicieli, m.in. 1784-1821 Chrystian Ebert, po 1821 Ulbrychtowie, po 1842 Jan Steinmetz, 1873-1915 Holtzowie, 1917-20 Franciszek Radziwiłł, po 1920 Helena Światopełk-Czetwertyńska, ok. 1927 Winterowie i Aleksandra Markuszewska, ok. 1930 Aleksander Lednicki. W 1928 remont fasady, na której polichromię wykonał Zygmunt Kamiński (?).
Po zniszczeniach 1944 zachowane piwnice i część ścian parteru. Przed odbudową odkryte w tylnym trakcie parteru wnęki i malowidła w jednej z nich (nie zachowane). Kamienica odbudowana 1952-53 wg proj. Jana Idzikowskiego, po rozbiórce naziemnych murów, z odtworzeniem fasady z 1769, na której nie zrekonstruowano napisu na tablicy nad wejściem i zmieniono portale z gładkich na boniowane; wnętrza i elewacja tylna nowo projektowane. - Czterokondygnacjowa, trzytraktowa.

Dom Sztuki Ludowej tel. 22 831 18 05

Restauracja "Pod Jarzębiną"

Rynek 12, hip. 64 - kamienica Małodobrych.

Po raz pierwszy wzmiankowana 1444-59 jako dom Macieja Koszanogi (Cisinoga) vel Hafftera, ze ścianą murowaną od strony kamienicy nr 14; być może już wtedy częściowo murowana (1462 niepewna wzmianka o kamienicy, pierwsza niewątpliwa dopiero 1580). Wzniesiona lub przebudowana na pocz. w. XVI, w tym czasie dwutraktowa, dwupiętrowa; druga kondygnacja połączona gankiem z oficyną. W w. XVI własność Małodobrych, po których dziedziczy, ożeniony z Małodobrzanką, Tomasz Kociszewski (Chociszewski), po 1628 w rękach burmistrzowskiej rodziny Czerskich; wówczas dwupiętrowa, trzyosiowa.
Od końca w. XVII do 1736 własność Minasowiczów. Przed 1743 nadbudowana o jedną kondygnację. Pod koniec w. XVIII zabudowania gospodarcze tworzyły dwa podwórza i łączyły się z domem tylnym od ul. Brzozowej.
W. XIX-XX częste zmiany właścicieli m.in.: 1784-1853 Konfraternia Literacka, wówczas koło połowy w. XIX przebudowana fasada być może wg proj. Henryka Afarconiego, 1876-87 Tomasz Olszewski, od 1907 Marcinkowski, po 1915 Teofila Zbyszyńska, 1920 Helena Światopełk-Czetwertyńska i Władysław Tyszkiewicz. 1928 remont fasady, podczas którego polichromię wyk. Edward Okuń. ówczesny właściciel, wtedy też odsłonięto portal zamknięty boniowaną archiwoltą ze zwornikiem, na którym monogram I H S (nie zrekonstruowany).

Po zniszczeniach 1944 zachowane piwnice, fragmenty gotyckich ścian przyziemia z wnękami w izbie tylnej i w sieni, z malowidłem przedstawiającym św. Jerzego (zinwentaryzowane, nie zachowane) oraz ściana od podwórza do wysokości trzeciej kondygnacji, z późnogotyckimi oknami o zaokrąglonych filarach na I i II p.; rozebrane przed 1952. Odbudowana 1952-53 wg proj. Teodora Burszego, z fasadą odtworzoną wg stanu sprzed 1944, zachowującą wygląd z połowy wieku XIX ze zmianami z 1928, nowo projektowaną elewacją tylną i wnętrzami, na parterze nawiązującymi do stanu przedwojennego. - Czterokondygnacjowa, trzytraktowa, na wyższych kondygnacjach połączona z kamienicą nr 14.

Cafe "Rynek"

Rynek 14 hip. 63,
- kamienica Kupcewiczowska

Rynek 14, hip. 63, kamienica Kupcewiczowska (Erlerowska, Odolińska, Hegnerowska). Odkryte ślady wczesnego zagospodarowania działki, w. XIV (szczątki wymoszczenia podwórza dranicami i płot na granicy posesji nr 12 oraz późniejsze relikty drewnianych zabudowań gospodarczych w dwóch warstwach). 1444 wzmiankowany dom drewniany z murami po obu stronach, który po Michale kuśnierzu, zięciu Mordibira otrzymał Andrzej Edlinger. Kamienica wzniesiona przez tegoż ok. 1446, po czym przekazana Piotrowi malarzowi (z obowiązkiem uprzedniego zakończenia budowy).
1448 wymieniona już kamienica, sprzedana zięciowi Piotra malarza. Piotrowi złotnikowi; wówczas jednotraktowa (głębokość obecnych dwóch przednich traktów), z piwnicą krytą stropem. W. XVI właścicielami Erlerowie, kupcy i złotnicy (wzmiankowani od 1516, w. pierwszej połowie XVI poświadczony zakład złotniczy), następnie m.in.: przed 1580 Melchior Walbach, kupiec, żupnik królewski, po którym jego zięć Hieronim Odoliński, aptekarz, w końcu stulecia Andrzej Hegner (Egner). W. XVI co najmniej dwukrotnie przebudowywana. W pierwszej przebudowie, dokonanej zapewne przez Erlerów (prawdopodobnie 1531, równocześnie z zabudową przez Andrzeja Erlera tyłów działki z wykorzystaniem muru obronnego, (zob. ul. Brzozowa nr 17) dodano tylny trakt; w drugiej, w końcu w. XVI, przesklepiono tylną piwnicę oraz wzniesiono za podwórzem oficynę gospodarczą wraz z murami granicznymi z obu stron. Od końca w. XVII do połowy w. XVIII w posiadaniu Kolińskich, wówczas, przed 1743, ponownie przebudowana i podwyższona o jedną kondygnację z latarnią.
Od drugiej połowy w. XVIII do 1821 własność Łyszkiewiczów, m.i. Macieja, kupca i bankiera (być może wówczas wyk. balkon na I p.); następnie w posiadaniu m.in.: po 1821 Piekarskich, ok. 1844 Antoniego Kruszewskiego, ok. 1865-76 Woźniakowskich, ok. 1880-1907 Zuzanny Czerwińskiej, ok. 1910-15 Małkanów, ok. 1930 Stefana Moczyńskiego.
Podczas remontu 1928 usunięto z fasady dekorację nad oknami drugiej i trzeciej kondygnacji oraz wyk. polichromię wg proj. Zbigniewa Pronaszki.

Po zniszczeniach 1944 zachowane piwnice oraz fragmenty murów przyziemia z portalem głównym, rozebrane przed 1952. Odbudowana 1952-53 wg proj. Teodora Burszego z częściowym odtworzeniem fasady sprzed 1944 (zlikwidowano balkon na pierwszym piętrze, zamieniono, po prawej stronie parteru, otwór wejściowy na okno wystawowe), nowo projektowaną elewację tylną i wnętrzami, na parterze nawiązującymi do dawnego układu. Fasada dwuosiowa, na wyższych kondygnacjach ze sgraffitem wyk. 1953 przez Halinę i Leona Michalskich. Na parterze rekonstruowany portal kamienny w typie w. XVII, boniowany, zamknięty półkoliście, w nadświetlu kuta krata, wyk. 1953 przez Henryka Grunwalda.

Restauracja "U Barssa" 22 635 24 76

Rynek 16, hip. 62 - kamienica Greyberowska

Rynek nr 16, hip. 62, kamienica Greyberowska (Popielnikowska, Józwowska). Wzniesiona około połowy w. XV (1444 ma mur od strony posesji nr 14). 1445-58 własność Stanisława Nyrko, od 1455 Andrzeja Małodobrego, który zapewne dokończył budowy (m.in. część murów od strony nr 18). Kamienica wymieniana 1515, kiedy Stanisław siodlarz nabył do niej prawa po zmarłym Jakubie Swąschku (Schwanschek); wówczas dwutraktowa, z piwnicami przykrytymi stropami. W pierwszej połowie w. XVI w posiadaniu Wawrzyńca Małodobrego zwanego Popielnikiem, przez którego rozbudowana (m.in. przed 1540 wzniesiono w tyle posesji ścianę wykorzystując mur obronny, zob. ul. Brzozowa nr 19). Następnymi właścicielami m.in.: złotnicy Mikołaj Erler, potem jego syn Jan, od 1571 Józef Słomkowicz, cyrulik. Przez nich przypuszczalnie przebudowywana, m.in. zasklepiono piwnice oraz wzniesiono oficynę tylną, w miejscu drewnianej zabudowy gospodarczej (ślady konstrukcji drewnianych w. XV odkryte przed ostatnią odbudową na podwórzu), wraz z murami zamykającymi podwórze z obu stron. 1607 (lub 1608) w posiadaniu Mikołaja Gosa (Gosza), kuśnierza, od 1628 jego spadkobierców; wówczas czterokondygnacjowa, z trzema sklepionymi pomieszczeniami na parterze i wielką izbą w trakcie trzecim pierwszego piętra, z której wyjście na ganek łączący się z oficyną. Następnie własność 1640-65 Jana Walentego Kociszewskiego, burmistrza, przez którego zapewne przebudowana, może po pożarze (1669 nazywana Kocissowską). Kolejni właściciele m.in.: Moriconi, kupiec, Winklerowie, 1743-54 Michał Nagrodzki, pisarz dekretowy koronny, Dalewscy i Greyberowie. Przez tych ostatnich, zapewne po 1790, nadbudowana, 1827 pięciokondygnacjowa. W. XIX-XX częste zmiany własnościowe (od 1794 oznaczona nr hip. 62 zob. ul. Brzozowa nr 19), należała m.in. do: ok. 1827 Franciszka Wolfrynga (ok. 1830 mieszkał tu Antoni Gugenmus, zegarmistrz), 1841-59 Franciszka Palińskiego, ok. 1887 Wolskich, ok. 1915 Wroczyńskiego, 1926-36 Stanisława Daniela Mszczonowskiego, od 1936 Krystyny Pusłowskiej. 1928 remont fasady, na której polichromię wyk. Zygmunt Kaminski.

Po zniszczeniach 1944 zachowane piwnice i fragmenty przyziemia, rozebrane przed 1952.
Odbudowana 1952-53 wg proj. Stefana Netto, z częściowym odtworzeniem fasady, obniżeniem o jedną kondygnację, zmianą kształtu dachu, elewacja tylna i wnętrza nowo projektowane, na parterze nawiązujące do stanu sprzed 1944. - Czterokondygnacjowa, trzytraktowa.

Pierogarnia "Zachcianek" - tel. 538 456 777

Rynek 18, hip. 61 - kamienica Orlemusowska

Rynek nr 18, hip. 61, kamienica Orlemusowska (Cristowska, Blumowska). Pierwszymi znanymi właścicielami 1447-57 szlachecka rodzina Duczkich (Anna, Paweł, Stanisław). 1469 kamienicę „condam domus Duczky" uzyskał Krystek Małodobry, burmistrz. Może wówczas jednotraktowa, dostawiona do ściany sąsiedzkiej, zbudowanej przed 1455 (zob. Rynek nr 16). W rękach spadkobierców Krystka do połowy w. XVI, następnie m.in. Melchiora Bluma, kupca. Przebudowywana przez nich, być może parokrotnie. Wówczas późnogotycka, dwutraktowa, co najmniej dwupiętrowa (wątek gotycki sięgał szczątkowo trzeciego piętra), z piwnicami frontowymi przykrytymi stropami (gniazda po belkach) i tylną sklepioną; sklep tylny w parterze z podłogą ceramiczną, początkowo przykryty stropem, później sklepiony. Kolejnymi właścicielami m.in.: od 1556 Jan Giza, kupiec (ojciec Barbary), od 1576 Jan Himiand, kupiec z Norymberg;, pod koniec w. XVI Zygmunt Hebersperger (Ebersperger), potem jego zięć, Wojciech Chociszewski.
Od 1613 własność Orlemusów (Horlemusów) prawdopodobnie przebudowana w drugiej połowie w. XVII przez Augustyna Orlemusa, burmistrza. W XVII/XVIII w. w posiadaniu Winklerów, następnie Waleriana Kicińskiego, sekretarza i łożniczego królewskiego, przez którego zapewne przebudowana (m.in. fasada) przed 1736 (data libertacji); 1743 czterokondygnacjowa, czteroosiowa. 1880-1939 należała do rodziny Mayów.
Podczas remontu 1928 m.in. usunięto gzymsy kordonowe i balkon na pierwszym piętrze, polichromię wyk. Waciaw Borowski. Po zniszczeniach 1944 zachowane piwnice i dolne fragmenty węgarów portalu głównego. Odbudowana 1952-53 wg proj. Anny Soye-Guerguin z odtworzeniem fasady z w. XVIII (zachowanej do 1944), nowo projektowanym dachem, elewacją tylną i wnętrzami. - Czterokondygnacjowa, trzytraktowa.
Wnętrza połączone z kamienicą nr 20, mieszczą Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza. Piwnice z głębokim przednim traktem, płytszym i węższym tylnym (jego ściany boczne odsunięte od sąsiadów, niepodpiwniczony przechód na podwórze). Fasada o charakterze barokowym, czteroosiowa, zwieńczona trójkątnym przyczółkiem, w którym dwie tarcze złączone muszlą oraz liściasta girlanda spięta maszkaronem; w zwieńczeniu kamienne putto wyk. 1953 przez Teresę Rostworowską, po bokach kamienne wazony wyk. 1953 przez Alinę Szapocznikow. Okna wyższych kondygnacji w profilowanych obramieniach, na I i II p. z gzymsami; pod nimi malowane girlandy z wstęgami podtrzymywane przez putta, wyk. 1953 przez Jana Zamoyskiego. Dach z wysoką latarnią. Przy elewacji tylnej piętrowa oficyna łącząca kamienicę z domem ul. Brzozowa nr 21.

Restauracja "Romantyczna" tel. 726 343 634

Radical Storage - Luggage Storage Old Town - przechowalnia bagażu

Rynek 20, hip. 60 - kamienica Winklerowska

Rynek nr 20, hip. 60, kamienica Winklerowska (Balcerowska). Wzniesiona w. XV, zapewne jako jednotraktowa z piwnicą przykrytą stropem (ślady gniazd po belkach). Pierwszym znanym właścicielem 1476-98 Gambala, następnym, od 1511, przez półtora wieku, Baltazar (Balcer) Giza, ławnik i rajca, oraz jego spadkobiercy. W. XVI co najmniej dwukrotnie przez tę rodzinę przebudowywana i powiększana (m.in. 1599 nowa ściana od kamienicy nr 18, zapewne dobudowa tylnego traktu). W wyniku przebudów dwutraktowa, dwupiętrowa ze sklepionymi piwnicami, wielką sienią na parterze i sklepioną izbą tylną. W tym samym stuleciu wzniesiona oficyna gospodarcza, z murem zamykającym pierwsze podwórze, oraz drugi budynek za murem obronnym (zob. ul. Brzozowa nr 23). W. XVII ponownie przebudowana. Od końca w. XVII do ok. 1790 własność kupieckiej rodziny Winklerów; wówczas, 1743, trzypiętrowa, trzytraktowa. W. XIX-XX należała m.in. do: ok. 1812-21 Ptaszyńskich, ok. 1844-53 Duratowiczów (przed 1867 wzniesiono oficynę boczną w podwórzu), ok. 1876-1915 Michała Wliczana i jego sukcesorów; ostatnim właścicielem Tadeusz Jan Kazimierz Borowski. 1928 remont fasady z likwidacją balkonu na I p. oraz wykonaniem polichromii przez Felicjana Szczęsnego Kowarskiego.
Po zniszczeniach 1944 zachowane piwnice, ściany do wysokości drugiej kondygnacji (boczna od nr 22) i trzeciej (tylna) oraz częściowo przyziemie fasady (m.in. portale).
W trakcie prac badawczych 1948 odkryto liczne detale gotyckie, m.in.: w fasadzie portal, resztki profilowań zejścia do piwnicy i wnęk okiennych na I p.; w elewacji tylnej wnęki okien, których filary od wnętrza zaokrąglone (I p.) lub sfazowane (II p.); we wnętrzu sieni wnęka z kilkoma warstwami malowideł konserwowanych 1948-51 przez zespół pod kierunkiem Bohdana Marconiego, na I p. w tylnym trakcie artykulacja ścian (fryz arkadkowy na kamiennych wspornikach i późniejsza wnęka).
Kamienica odbudowana 1952-53 wg proj. Anny Boye-Guerquin z zachowaniem ocalałych reliktów, zrekonstruowaniem części muru i glifu okiennego nad portalem głównym fasady, odtworzonej wg stanu sprzed 1944, nowo projektowanymi wnętrzami (z zachowaniem układu przyziemia) i elewacją podwórzową.
Czterokondygnacjowa, trzytraktowa. Wnętrza połączone z kamienicą nr 18 mieszczą Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza. Piwnice (do 1952 gotyckie) trzytraktowe (w tylnym nie podpiwniczonym przechód), z podziałami wzdłużnymi wszystkich traktów, przesklepione kolebkowo, ze schodami wewnętrznymi w grubości muru między drugim i trzecim traktem i zewnętrznymi na Rynek oraz z wnękami w obu ścianach bocznych i dzielącej pierwszy trakt; ściany stanowiące obrys dwóch przednich traktów w. XV, pozostałe ściany i sklepienia w. XVI (m.in. ściana między pierwszym i drugim traktem zasłania wcześniejszą wnękę). Na parterze w trakcie przednim sień na całą szerokość budynku, z nowym stropem belkowym; jej ściana pn. (od kamienicy nr 22) nie tynkowana, z cegły w układzie polskim, w. XV, częściowo przemurowana, z półkoliście zamkniętą wnęką (zdjęcie poniżej), w której trzy ostrołukowe arkadki na wspornikach; we wnęce resztki malowideł z pierwszej połowy w. XVI, z których czytelne Oblicze Chrystusa adorowane przez dwa anioły (do 1952 w nieco późniejszej warstwie, pod arkadkami. Pokłon Trzech Króli).

Muzeum Literatury im. A. Mickiewicza tel. 22 831 40 61

Rynek 22, hip. 60 - kamienica Pod Fortuną

Rynek nr 22, hip. 59, kamienica Pod Fortuną (Susiiżyńska, Dzianotowska, Czempińska).
Wzniesiona zapewne w. XV, prawdopodobnie jako budynek jednotraktowy, z piwnicą przykrytą stropem. Pierwszym znanym właścicielem 1496 -68 Konrad Witchewalt (Witschenfelt). 1541 -62 wzmiankowana jako własność Stanisława, potem Jana Susiigów (1563 i 1581 zwana Susiiżyńską), wówczas dostawiony trzeci trakt. Następnie w rękach szlacheckich: od 1563 Stanisława Ławskiego ze Strzegocina, wojewody mazowieckiego, od 1580 Pawła Szczawińskiego, kasztelana łęczyckiego, starosty sochaczewskiego, od 1616 jego spadkobierców, m.in. Pawła Krasińskiego, kanonika łowickiego, sekretarza królewskiego. W tym czasie zapewne dwukondygnacjowa, z oficyną tylną. Przed 1633 właścicielem Henryk Plumhoff, kupiec, burmistrz; od 1633 prawie do końca stulecia Jakub Gianotti (Dzianotti), kupiec winny, serwitor królewski, rajca, burmistrz. Przez tegoż 1633-35 gruntownie przebudowana po pożarze, m.in. przesklepiono piwnice, w których przechowywano dochody państwowe z podatków (tzw. kwarty); kamienica nadbudowana do czterech kondygnacji, z bogatą dekoracją fasady, na której personifikacja Fortuny; libertowana 1635.
Zniszczona w drugiej połowie XVII w, remontowana 1671 i 1701, kiedy w rękach m.in. Skrzeczkowiczów i Szmelingów (wtedy otrzymała latarnię na dachu). Około połowy XVIII w. mieszkali tu malarze Szymon Czechowicz i Łukasz Smuglewicz.
Następni właściciele 1754 -1821 Czempińscy: Ambroży Tomasz, regent metryki skarbu koronnego, Jan Chrzciciel, lekarz, sekretarz królewski, i Paweł, także lekarz; 1822-37 Jan Zawisza, ok. 1837-44 Jan Lindner, rzeźbiarz (w tym czasie mieściła się tu kawiarnia, a w piwnicach skład win Fukiera).

Przed 1847 połączona czterokondygnacjową oficyną boczną z domem tylnym (zob. ul. Brzozowa nr 25). Kolejni właściciele m.in.: 1852-61 Cybulscy, po 1869 Gustaw Meizner, ok. 1873-1942 rodzina Gebauerów, która zapewne przeprowadziła modyfikację fasady. 1928 kolejny remont elewacji głównej, na której polichromię wyk. Felicjan Szczęsny Kowarski. Po zniszczeniach 1944 zachowane piwnice i fragmenty murów parteru. Po rozebraniu ruin do fundamentów (z wyjątkiem ściany bocznej od kamienicy nr 20) odbudowana 1952-53 wg proj. Wojciecha Kobylińskiego z odtworzeniem fasady sprzed 1944, nowo projektowaną elewacją tylną i wnętrzami nawiązującymi w przyziemiu do stanu z 1939. - Czterokondygnacjową, trzytraktowa. Polichromia wykonana w 1953 przez Jana Seweryna Sokołowskiego, Zofię Kowalską i Jacka Sempolińskiego: fryzy z przedstawieniem Fortuny i płodów ziemi. Dach z dwiema wystawkami i trzyokienną latarnią.

Klub Księgarza - tel. 22 6352597

Rynek 24, hip. 58 - kamienica Skwarczyńskich

Rynek nr 24 hip. 58, kamienica Skwarczyńskich (Busserowska, Ziembowiczowska). 1496-8 wzmiankowany dom Jerzego Landekera (Landecker) Frycza (Fricz, Fritcz, Friczowicz), kupca, rajcy. Kamienica wzniesiona w. XV/XVI, zapewne jako dwutraktowa, z piwnicami przykrytymi stropami; pierwszy raz wymieniona jako kamienica 1541, kiedy po Stanisławie Cuszibicie (Kuszibit) przeszła w ręce jego zięcia Jerzego Filipowicza, przewoźnika, kupca. Prawdopodobnie przez niego przebudowana (1569 nazywana Przewoźnikowską); wówczas w piwnicach wprowadzono układ trzytraktowy przez poprzeczny podział przedniego traktu oraz założono sklepienia. Od 1569 w posiadaniu rodziny Weyssów (Weisz), piekarzy i miodowników, przez których remontowana po 1599. W 1608-32 (?) własność Łukasza Bussera, burmistrza, przez którego przebudowana. Ok. poowy w. XVII w rękach Jana Ziembowicza, rajcy, wówczas zapewne dwukondygnacjowa, z jednym sklepionym pomieszczeniem na parterze, czterema izbami oraz stajnią w podwórzu. Przed 1743 nadbudowana do czterech kondygnacji z latarnią na dachu i nowym wystrojem fasady, być może przez ówczesnych właścicieli Skwarczyńskich. Następnie w posiadaniu m.in.: ok. 1784-97 Jakuba de Roussy (wtedy mieściła się tu drukarnia Piotra Dufoura, potem Tomasza Lebruna), ok. 1816-21 Jana Reszke (Reszkie), ok. 1852 Łukasza Rudnickiego, 1876-80 Bronisława Chlebowskiego, historyka (?), ok. 1887-1915 Moszka Lamrantza. 1919 częściowy remont wnętrz. Od 1924 w rękach Wacława Szadurskiego, ostatniego prywatnego właściciela.
1928 remont fasady, podczas którego m.in. zlikwidowano po prawej stronie drzwi i przywrócono okno, dodano konsole pod ławami okien drugiej kondygnacji, polichromię wyk. Edward Okun.

Po zniszczeniach 1944 zachowane piwnice. Odbudowana wg proj. Teodora Burszego z odtworzeniem fasady z pierwszej połowy w. XVIII (ze zmianami wprowadzonymi 1928), nowo projektowanymi wnętrzami i elewacją tylną. - Czterokondygnacjowa, trzytraktowa.
W 1928 polichromię na fasadzie wykonał Stanislaw Rzecki. 1935-44 właścicielami: Maria Mineykowa, Jan W. Jastrzębski, Anna Holtzowa. Po zniszczeniach 1944 zachowane piwnice i część przyziemia z portalem. Odbudowana 1952-3 wg proj. Jana Bieńkowskiego, z zachowaniem ocalałych elementów, zrekonstruowaną fasadą (nawiązującą do stanu z ok. 1671 i sprzed 1780), elewacją tylną i wnętrzami parteru odtworzonymi wg stanu sprzed 1944; pozostałe wnętrza nowo projektowane. Pięciokondygnacjowa, trzytraktowa. W trakcie środkowym, po prawej, klatka schodowa oświetlona oknami z latarni. Fasada trzyosiowa. Na parterze, oddzielonym wydatnym gzymsem kordonowym, na osi portal kamienny, boniowany, zamknięty półkoliście, z kluczem zwieńczonym kulą, w. XVII (uzupełniany), w nadświetlu zachowana autentyczna krata o motywach esownic i rozet, z datą 1671. Okna wyższych kondygnacji w profilowanych obramieniach; na I i II p. z gzymsami, kanelowanymi fryzami i ornamentem wolich oczu.

Rynek 26, hip. 57, kamienica Preysowska

Rynek nr 26, hip. 57, kamienica Preysowska. Narożna ul. Kamienne Schodki. Powstała z połączenia dwóch kamienic. Lewa (narożna) zw. Katerlińska, Walterowska wzniesiona najpóźniej na pocz. w. XVI; 1514 pierwsza wzmianka o kamienicy, która w tym roku przeszła na własność Jana Wirczocha (Wierczoszka), kuśnierza, a 1538 jego zięcia Bernata (Bernarda), balwierza. Przez ostatnich dwóch właścicieli prawdopodobnie przebudowana (1542 nazywana Wierczioskowską, 1572 Bernatowską). Następni właściciele m.in: od 1572 Piotr Sucholewski, krawiec, Jan Wodyński, od 1623 Paweł Katerle, fizyk i lekarz królewski, po drugiej połowie XVII w. Kacper Walter, kupiec (również właściciel sąsiedniej, pod tym samym nr hip.), rodzina Wemerów, 1743-56 Zieleniewiczowie. Wówczas dwukondygnacjowa, dwuosiowa. - Prawa zw. Blaszkowska, Orłowska zbudowana w. XV/XVI przez Błażeja (Blazek, Blaszko), właściciela posesji od 1498; 1514 pierwsza wzmianka o kamienicy. 1557 rozbudowana przez Jakuba Blaszkowicza, który wzniósł murowaną ścianę od strony kamienicy narożnej; wówczas zapewne dostawiono tylny trakt i przesklepiono piwnice frontowe. Od 1578 w posiadaniu Wojciecha Orłowskiego, następnie jego syna Jerzego, balwierzy, po drugiej połowie XVII w. Kacpra Waltera, kupca. 1696 spalona, w tymże roku kupiona przez Jana Maieura (Majora), przez którego odbudowana i przekształcona. 1743 własność Jędrzejewiczów, wówczas trzykondygnacjowa, dwuosiowa. - Od ok. 1784 obie kamienice w posiadaniu jednego właściciela; pierwszy Jan Preys, zapewne po 1790, dokonał gruntownej przebudowy, podczas której m.i. ujednolicono wysokość obu domów oraz wystrój fasady. Może już wtedy (a przed 1852) połączona jednopiętrową, murowaną oficyną wzdłuż ul. Kamienne Schodki z domem tylnym (zob. ul. Brzozowa nr 29). Następnie w posiadaniu m.i.: ok. 1821-45 Jana Mściwujewskiego (Mściwojewskiego?) i jego sukcesorów, ok. 1852-76 Makowskich, od 1880 Karola Zaszczyńskiego, inżyniera, w rękach jego sukcesorów do 1943. 1928 remont fasady, na której polichromię wyk. Zbigniew Pronaszko.

Po zniszczeniach 1944 zachowane piwnice i częściowo mury kapitalne, rozebrane 1951-52. Odbudowana 1952-53 wg proj. Zygmunta Kamińskiego z odtworzeniem fasady sprzed 1944, nowo projektowanymi wnętrzami, elewacją tylną i boczną. - Trzykondygnacjowa z mieszkalnym poddaszem, trzytraktowa. Na parterze połączone pomieszczenia, sklepione kolebkowo-krzyżowo, mieszczą kawiarnię „Kamienne Schodki" proj. 1952 przez Tadeusza Zagrodzkiego, ze sgraffitem o tematyce Stara i Nowa Warszawa, wyk. 1953 przez Romana Szalasa. Fasada czteroosiowa ze sgraffitem o motywach kwiatów, ptaków i pęków owoców, wyk. 1953 przez Halinę i Leona Michalskich. Na parterze po lewej portal w typie w. XVIII, kamienny, boniowany, zamknięty półkoliście, obok nowe okna. Otwory okienne wyższych kondygnacji w profilowanych obramieniach o charakterze w. XIX. Dach trójspadowy z mieszkalnym poddaszem.

Restauracja "Kamienne Schodki" tel. 22 831 08 22